Новости мира


Флаг гагаузии




Герб гагаузии




Прогноз погоды



Курс валют

Курсы валют. www.agroprombank.com

MOLDOVA’DA AB-RUSYA MÜCADELESİ KIZIŞIYOR

 

MOLDOVA’DA AB-RUSYA MÜCADELESİ KIZIŞIYOR

 

Yaroslav SAMOYLOV

Moldova’da bu yılın ana siyasi gelişmesi, jeopolitik olarak derin bir şekilde parçalanan ülkede 24 Şubat’ta yapılacak olan parlamento seçimleridir. Son yıllarda Moldova’da Rusya güdümünde olan güçlerin ağırlığı artarken, Batı yanlısı partiler birçok yönden halkın gözünden düşmüştür.

Yaklaşan seçimler arifesinde Batı ve Rusya arasında çıkar çatışmasının alevlenmesinin ülke içinde gerginliğin artırılmasına neden olabileceğini söyleyebiliriz. Söz konusu durum, Gagauzya ile ilişkileri derinleştirmeyi hedefleyen Türkiye’yi de kuşkusuz yakından ilgilendirmektedir.

2009 yılında Batı yanlısı olan Avrupa Bütünleşmesi İttifakı, Moldova parlamentosunda çoğunluğu elde etmiştir. Bir dizi siyasi kriz, koalisyonun yeniden biçimlendirilmesi ve yeniden adlandırılması sonrasında Moldova’daki Avrupa yanlısı partiler günümüzde de çoğunluğunu korumaktadır[1].

NATO, Moldova Cumhuriyeti’nin Avrupa Birliği ile bütünleşme sürecine koşulsuz olarak destek vermekte ve 1999 İstanbul Anlaşmaları uyarınca Rusya Federasyonu’nun Transdinyester Moldova Cumhuriyeti bölgesinden asker ve silahlarını geri çekmesini talep etmektedir[2].

2017 yılında ABD Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Bulboaka poligonu da dâhil olmak üzere Moldova’da bir dizi askeri tesisin yeniden inşası ve modernizasyonu için fon ayırmaya karar verdi. Söz konusu planlar, şimdiki Moldova Cumhurbaşkanı Dodon ve Rusya askeri çevreleri tarafından Moldova’da ABD’nin bir askeri üssünün açılması veya en azından Moldova Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri’nin bölgedeki ABD askeri stratejik planlarına dâhil edilmesi arzusu olarak yorumlandı. Bulboaka poligonu Transdinyester’den 20 kilometre mesafesinde bulunduğundan, NATO’nun söz konusu planları Rusya tarafından olumsuz olarak algılanmaktadır[3].

Bahsettiğimiz gibi, Batı’nın himayesine rağmen son senelerde Avrupa yanlısı parlamento koalisyonu ve hükümetinin savunduğu Avrupa bütünleşmesi fikirleri itibarsızlaşmaya başlamıştır. 2009’da Moldova’da iktidar değişiminden sonra Avrupa entegrasyonunun popülaritesi azalırken, Avrasya Ekonomik Birliği’ne destek yükselmeye başlamıştır.

Kamu Politikası Enstitüsü’ne göre Nisan 2017’de Moldova’da Avrupa Birliği’nden yana olanların sayısı %45 iken Avrasyacıların sayısı %49’du[4]. Batı’dan destek alan siyasi partilerde prestij kaybına yol açan asıl neden ise; söz konusu partilerin yürüttüğü faaliyetlerinin Moldova’yı her açıdan olumsuz etkilemesidir.[5]

2009 ve 2015 verileri

  Kasım 2009 Kasım 2015
Nüfus 3 566 220 2 913 281
Dış Borç 796 milyon dolar 1,83 milyar dolar
Enflasyon 0.4% 13.2 %
İşsizlik 6.4% 8.5%
Ortalama Maaş 248 dolar 216 dolar

 

Moldova toplumunun dış politika konusunda bölünmesi, Sosyalist Parti’den aday olan Igor Dodon’un Kasım 2016’da Moldova’da yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde kazandığı zaferden sonra yeni bir ivme kazanmıştır.

Dodon, geniş yetkilere sahip olmamakla birlikte Avrasya Ekonomik Birliği ile yakınlaşma ve Rusya Federasyonu ile stratejik ortaklığın yeniden canlandırılmasını aktif olarak desteklemektedir. Moldova’da Rusça kitle iletişim araçlarının varlığı, Rusya Federasyonu’nun Transdinyester’deki askeri varlığı, Gagauzya’nın Rusya’ya desteği, Moldova’nın Rusya’nın doğal gazına ve Rusya’ya tarım ürünlerinin ithalatına bağımlı olması, Rusya’nın Moldova politikasındaki en büyük kozlarıdır.

Bunun yanında Moldova Cumhurbaşkanı Igor Dodon’un yaklaşan parlamento seçimlerinden sonra Kişinev’in NATO’ya girmesini hedefleyen tüm anlaşmaları iptal edeceği ile ilgili açıklaması da Rusya’nın kozlarını arttıran bir durumdur.[6]

Mevcut durum, Moldova’da Batı yanlısı güçlerin ağırlığının daha da azalmasına neden olabilir. Söz konusu senaryonun gerçekleşmesi, Batı güdümünde olan koalisyonun Moldova’daki Rusya’nın varlığını etkisiz hale getirilmesine yönelik adımlarını artırmasına yol açabilir. Bu bağlamda birkaç gün önce uluslararası hacker grubu Anonymous tarafından yayınlanan Integrity Initiative (İngiliz hükümetinin bilgi projesi) ile ilgili belgeler, Londra’nın Moldova’da Rusya karşıtı propagandanın yayılması, Moldova bilgi alanı üzerinde kontrol sağlaması ve parlamento seçimlerinin sonuçlarını etkilemesi ile ilgili planları içermektedir[7].

Mevcut iç siyasi durumun ışığında Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 19 Ekim 2018’de Moldova ve Gagauzya ziyareti dikkat çekicidir. Gagauzya’nın geleneksel olarak Rusya ile yakınlaşma çizgisini takip eden adaylara oy verdiğini hatırlatmakta fayda vardır. Bu bağlamda Kişinev yetkilileri, Transdinyester senaryosunun tekrarlanmasını önlemek için Gagauzya’nın siyasi iradesini dikkate almak zorundadır.

Türkiye Cumhurbaşkanının Gagauzya ziyareti, Ankara’nın Moldova’da bir istikrar savunucusu ve ülkenin bölünmesini önleme konusunda garantör olmak istediğinin göstergesidir. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Moldova’nın toprak bütünlüğünün Türkiye için hayati öneme sahip olduğu ile ilgili açıklaması, bu bağlamda değerlendirilmelidir.

Türkiye, Moldova’da Rusya ile Batı arasında jeopolitik mücadelesinde Gagauzya’nın bir araç olmasına karşı çıkmaktadır[8]. Bunun yanında Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin Gagauzya’yı finanse etmeye devam ederek otonominin ekonomisini ve sosyal altyapısını geliştirmeye devam edeceğini belirterek Irina Vlah’a (Gagauzya lideri) destek sözlerini dile getirdi[9].

Erdoğan’ın Gagauzya ziyareti sırasında Transdinyester Gagauzya Birliği (Transdinyester bölgesinde yaşayan Gagauzlarını temsil etmektedir) başkanı Sergey Kalındel ile de bir araya gelmesi dikkat çekicidir[10]. Söz konusu görüşme, Türkiye’nin uzun vadede bölgesel çıkarlarını korumak için ülkedeki iç siyasi durumu objektif olarak değerlendirdiğini göstermektedir.

Türkiye’nin Moldova üzerinde dikkati yoğunlaştırmasının arkasındaki nedenlerinden biri de; özellikle Romanya, Ukrayna ve Rusya ile ilişkiler bağlamında bölgedeki etkisini güçlendirme arzusudur. Karadeniz bölgesinde jeopolitik ve jeo-ekonomik çıkarlara sahip olan ve önemli bir oyuncu olan Türkiye, kendi kazanımlarını daha da artırmak istemektedir. Bu bağlamda, Türkiye, Moldova ile hem kişisel hem de devlet düzeyinde iyi ilişkileri geliştirmeye çalışmaktadır[11].

 

Yaroslav SAMOYLOV – SASAM Rusya Masası Uzmanı
Yazarın diğer yazıları için 
tıklayınız
___________________________
DİPNOTLAR

[1] Лавренов С. Политический кризис в Молдове // Молдово-Приднестровский регион, 2013 г. №1–2 (11–12). С. 62.

[2] Пункты 18 и 19 Декларации Стамбульской встречи на высшем уровне. // ОБСЕ. 1999. www.osce.org

[3] Эрнест Варданян, «Молдова между Россией и Западом: Внутренний Раскол за Ширмой Европейской Интеграции», İFRİ, Август 2018, стр., s.15.

[4] «Barometer of Public Opinion» // Institute for Public Policy, апрель 2017, http://ipp.md

[5] Как изменилась Молдова с 2009 г. // Actualitati.md. 21 января 2016 г. URL: http://actualitati.md/ru/kak-izmenilas-moldova-s-2009-goda

[6] Молдова выбирает нейтралитет и собирается аннулировать договоры с НАТО, Sputnik, 18.12.2018
https://ru.sputnik.md/politics/20181218/23671453/moldova-vybiraet-neytralitet-i-sobiraetsya-annulirovat-dogovory-s-nato.html

[7] Молдова под колпаком: откуда берутся сказки о “руке Москвы”, Sputnik, 07.01.2019.
https://ru.sputnik.md/politics/20190107/23996217/Moldova-ruka-Moskvy.html

[8] http://www.trt.net.tr/russian/programmy/2018/11/01/znachieniie-vizita-erdoghana-v-moldovu-i-gaghauziiu-1078982

[9] Президент Турции Реджеп Тайип Эрдоган в Гагаузии, Transnistriya Gagauzların Merkezi. http://gagauz-pmr.ru/view_news.php?id=2473

[10] Президент Турции Реджеп Тайип Эрдоган посетил Гагаузию и встретился с председателем РОО “Союза гагаузов Приднестровья “Бирлик”, Transnistriya Gagauzların Merkezi. http://gagauz-pmr.ru/view_news.php?id=2472

[11] «Турецкий гамбит»: Зачем Эрдоган прилетал в Молдову?, NOİ, 15.11.2018.
https://noi.md/ru/politika/tureckij-gambit-zachem-jerdogan-priletal-v-moldovu

  •  
Поделиться:

Наш опрос
Наши партнеры :

Официальный сайт Гагаузии



<
Наша кнопка


 

Все права защищены © 2010 - 2019гг.